Introduction — Waarom een roadtrip in de Dolomieten en hoe je je route langs de onmisbare dorpjes voorbereidt
De Dolomieten, opgenomen op de UNESCO-werelderfgoedlijst, zijn een van de mooiste speelterreinen voor een roadtrip in Europa. Slingerwegen die hoog boven de valleien klimmen, alpenweiden, scherp afgetekende toppen en dorpjes met een ongeschonden charme: elke kilometer vertelt een verhaal. Deze tocht legt de nadruk op de dorpen: bergdorpen waar Tiroler architectuur samenvalt met Italiaanse invloeden, schaduwrijke pleinen waar je polenta en strudel proeft, en barokke of middeleeuwse kerken die het landschap in de tijd verankeren. Een geslaagde roadtrip hier is niet alleen het afvinken van plaatsen op een kaart, maar het voelen van het ruwe steen, het horen van klokken bij het eerste ochtendlicht en het stoppen om te luisteren naar de verhalen van de bewoners.
Voor de voorbereiding denk je aan logistiek: huur een compacte maar stevige auto (een betrouwbare motor voor passen zoals de Passo Giau of de Passo Pordoi), sneeuwkettingen of winterbanden van november tot april, en een set offline apps (kaarten, vertaler, weer). Afstanden tussen dorpen lijken kort, maar door de topografie liggen de snelheden vaak lager — plan dus realistische routes met ruimte voor fotostops, korte hikes en lokale proeverijen. De Dolomieten beslaan meerdere provincies (Belluno, Südtirol/Alto Adige, Trento), dus neem je identiteitsbewijs mee, check lokale parkeerregels en noteer de openingstijden van de VVV’s: dat zijn vaak de beste plekken om info te krijgen over evenementen of wandelshuttles.
Deze gids focust op de onmisbare dorpen voor een meeslepende roadtrip: Cortina d’Ampezzo, Ortisei (St. Ulrich), Selva di Val Gardena (Wolkenstein), San Candido (Innichen), Santa Maddalena (St. Magdalena) in de Val di Funes en Canazei. Voor elk dorp geef ik exacte adressen (musea, VVV-kantoren, kerken), openingsuren, richtprijzen in euro’s, zintuiglijke beschrijvingen en praktische lokale tips (beste parkeerplaatsen, cafés, wandelingen die bij het dorp starten, lokale markten en beste tijden om de drukte te vermijden). Praktische info — prijzen en openingstijden — zijn bedoeld om je te helpen plannen, maar controleer ze direct online vlak voor vertrek omdat tijden per seizoen kunnen verschillen.
Tot slot is deze roadtrip bedoeld voor iedereen: fotografen die jagen op het avondlicht op kalkstenen torens, wandelaars die hoogtelijnen willen pakken, fijnproevers die ladinische en tiroler keuken willen proeven, en gezinnen die cultuur en natuur willen combineren. Pak een goede camera, stevige wandelschoenen en een nieuwsgierige houding: de dorpen van de Dolomieten hebben veel te bieden en elke stop kan het hart van je herinneringen worden.
Cortina d’Ampezzo — De elegante koningin van de Dolomieten
Cortina d’Ampezzo, vaak de “Koningin van de Dolomieten” genoemd, is een chique en iconisch bergdorp in de provincie Belluno. Het dorp staat bekend om zijn outdoorshops, historische berghutten en uitzichten op de Cinque Torri en het Tofane-massief. Begin je bezoek bij het toeristenbureau voor kaarten en wandelideeën: Ufficio Informazioni e Accoglienza Turistica Cortina d’Ampezzo, Piazza A. Dibona 1, 32043 Cortina d’Ampezzo (BL). Openingstijden: meestal 09:00–18:00 in hoogseizoen (mei–oktober), 09:00–17:00 in laagseizoen; gesloten op sommige zondagen in de winter. Gratis.
Te bezoeken museum: Museo d’Arte Moderna Mario Rimoldi — Corso Italia 16, 32043 Cortina d’Ampezzo (BL). Openingstijden: variëren per seizoen, doorgaans 10:00–18:00 in de zomer. Richtprijs: 8–12 € (vol tarief), 5–8 € gereduceerd. Dit museum toont Italiaanse kunst uit de 20e eeuw en vormt een cultureel tegengewicht na het natuurspektakel. Voor wie geïnteresseerd is in religie en architectuur is de parochiekerk S. Maria Nascente, Piazza S. Francesco 1, 32043 Cortina d’Ampezzo, meestal open van 08:00–19:00 voor bezoekers en diensten; gratis toegang, donaties worden gewaardeerd.
Praktische tips: parkeren op de grote Zuel-parking (Via Zuel, 32043 Cortina d’Ampezzo) kost ongeveer 2–3 € per uur; parkeergarages dichter bij het centrum kunnen in hoogseizoen tot 20 € per dag vragen. Boek accommodatie ruim op tijd voor juli–augustus en wintersweekends. Lokale restaurants serveren gerechten zoals casunziei (Ladijnse ravioli) en polenta e spezzatino: reken 12–22 € per hoofdgerecht in trattorie. Voor wandelingen is de rondwandeling naar de Cinque Torri (boardwalk en rotswanden) in 2–3 uur bereikbaar vanaf de Armentarola-parkeerplaats voor gemiddelde wandelaars.
Ortisei (St. Ulrich) en de Val Gardena — Ambacht, Ladijnse cultuur en panorama’s vanaf Seceda
Ortisei, in het Duits St. Ulrich in Gröden, is het kloppend hart van de Val Gardena (Val Badia/Gröden) in de provincie Bolzano (Südtirol/Alto Adige). Dit dorp kenmerkt zich door houtambacht, beschilderde gevels en levendigheid het hele jaar door. Het toeristenbureau vind je bij Ufficio Informazioni Turistiche Ortisei, via Rezia 43, 39046 Ortisei (BZ). Openingstijden: 09:00–18:00 in hoogseizoen, mogelijk gesloten tussen 12:00–13:00 in het laagseizoen. Gratis.
Culturele bezienswaardigheden: het lokale kunstmuseum maakt vaak deel uit van de gemeentelijke galerij (Galleria Ortisei, Via Meisules 1, 39046 Ortisei) waar je lokale houtsculpturen en wisselende tentoonstellingen ziet. Openingstijden en prijzen variëren, meestal 5–10 € entree. Voor een spirituele ervaring bezoek je de Chiesa di Sant’Udalrico (Parrocchia di San Ulrico), Via Sant’Antonio 1, 39046 Ortisei, open voor missen en bezichtiging van 07:30–18:30; vrije toegang. Neem de Seceda-kabelbaan (Funivia Ortisei–Seceda, Piazzale Funivia, 39046 Ortisei): openingstijden 08:30–17:00 in de zomer, 09:00–16:00 daarbuiten; retourprijs circa 22–28 € per volwassene afhankelijk van het seizoen. De beklimming levert een van de meest iconische uitzichten op de Dolomietenruggen en uitgebreide wandelpaden.
Praktische tips: parkeren bij Parcheggio Ortisei (Via Dolomiti) kost ongeveer 1,50–2,50 € per uur; veel hotels bieden gratis shuttle naar de liften. Voor fijnproevers: probeer Käseknödel (kaasnoedels) en appelstrudel in traditionele Stuben: hoofdgerechten 10–18 €. Bezoek zeker ateliers van houtbewerkers waar je gesneden voorwerpen kunt kopen, bijvoorbeeld bij Scuola di Intaglio Val Gardena, Via Stetten 5, 39046 Ortisei (workshops met variabele tijden; reserveren aanbevolen). Ga je wandelen, neem water, zonnebrand en een windjack mee: het weer kan snel omslaan op hoogte.
Selva di Val Gardena (Wolkenstein) en de Gardena-pas — Toegang tot het Sassolungo-massief
Selva di Val Gardena, in het Duits Wolkenstein in Gröden, is het ideale vertrekpunt om het Sassolungo-massief en de beroemde wegen naar de Gardena-pas te verkennen. Het toeristeninformatiepunt is Ufficio Turistico Selva di Val Gardena, Largo delle Dolomiti 1, 39048 Selva di Val Gardena (BZ). Openingstijden: meestal 09:00–17:30; informatie gratis, kaarten vaak 1–3 €.
Attracties en routes: de vallei biedt gemarkeerde paden voor alle niveaus. Ga met de Col Raiser-kabelbaan (toegang via de kabelbaan Col Raiser, Via Plan de Gralba) omhoog voor makkelijke routes en zicht op het Sassolungo. Kabelbaanopeningstijden: 08:30–17:00, retourtarief circa 15–25 € afhankelijk van het seizoen. In de buurt vind je de kleine kerk van S. Cristina (Chiesa Parrocchiale di Santa Cristina, Via Col de Flam 2, 39048 Selva di Val Gardena); bezoekersuren 09:00–18:00, gratis toegang. Voor een berggastronomie-ervaring probeer Rifugio Comici (Rifugio Emilio Comici, Passo Gardena, 39046 Selva di Val Gardena): alpenkeuken, hoofdgerechten 12–25 €, openingstijden seizoensgebonden — vaak 10:00–18:00 in de zomer.
Praktische tips: de weg naar de Passo Gardena is schilderachtig maar smal; houd je aan de snelheidslimieten en plan fotostops op aangewezen plekken. Hoofdparking: Parcheggio Selva Centro (Via Meisules) met tarieven 1,50–2,00 € / uur. Klimliefhebbers kunnen contact opnemen met Guide Alpine Val Gardena, via Compaccio 12, 39048 Selva di Val Gardena (afspraak nodig). In de winter is Selva een knooppunt voor de Ski World Cup en zijn parkeergarages snel vol: kom vroeg of gebruik hotelshuttles. Wandel ’s avonds door het centrum om de verlichte gevels te bewonderen en sluit af met een verwarmende glühwein in een lokaal café (rond 4–6 €).
San Candido (Innichen) en de Via Crucis richting de Drei Zinnen (Tre Cime) in de buurt
San Candido, in het Duits Innichen, is een oostelijk dorp dat geliefd is om zijn rustige sfeer en de toegang tot de Prato Piazza Dolomieten en de Tre Cime di Lavaredo. Toeristenbureau: Ufficio Turistico San Candido, Piazza Municipio 1, 39038 San Candido (BZ). Openingstijden: 09:00–17:00 in het seizoen, sommige zondagen gesloten; gratis. De parochiekerk van San Candido (Abbazia di San Candido, Piazza dell’Abbazia 1, 39038 San Candido) is een bijzondere Benedictijnenabdij met klooster en frescos; bezoekuren 09:00–18:00, gratis toegang of donatie aanbevolen.
Activiteiten: vanaf San Candido rijd je naar Rifugio Auronzo om de Tre Cime di Lavaredo te bereiken — één van de meest gefotografeerde panoramapunten van de Dolomieten. Parkeren bij Rifugio Auronzo (Strada Statale 48, 32041 Auronzo di Cadore, BL): parkeertarief ongeveer 30 € per dag (seizoensgebonden variatie mogelijk). De rondwandeling rond de Tre Cime duurt 3–4 uur, is gratis maar vereist goede wandelschoenen en water. Voor cultuurbezoekers presenteert het Museum Ladin Ursus ladinicus in San Cassiano de geschiedenis en cultuur van de Ladijnen (adres en tijden variabel; entree 5–10 €) — controleer lokale openingstijden.
Praktische tips: de weg naar de Tre Cime kan op bepaalde tijden of bij slecht weer gesloten zijn — controleer dat vooraf. Op de Piazza Municipio van San Candido zijn er seizoensmarkten met lokale kazen, speck en peperkoek; budget 5–15 € voor eetbare souvenirs. Overnachtingsmogelijkheden variëren van familiegastenverblijven tot traditionele hotels; boek vroeg in de zomerweekends. In de winter wordt de vallei een bekend langlaufgebied — huurprijzen voor ski’s liggen rond 15–30 € / dag afhankelijk van de uitrusting.
Santa Maddalena (St. Magdalena) in de Val di Funes en Canazei — Pastorale rust en toegang tot de Pordoi
Santa Maddalena (St. Magdalena) is een iconisch gehucht in de Val di Funes, beroemd om de kleine kerk Chiesa di Santa Maddalena met op de achtergrond de spectaculaire Geisler (Odle)-pieken. Kerkadres: Chiesa di Santa Maddalena, Via Santa Maddalena, 39040 Funes (BZ). Openingstijden: de kleine kerk is vaak vrij toegankelijk ’s ochtends en aan het eind van de dag; zondagse missen meestal om 09:30. Toegang is gratis en het uitzicht trekt fotografen voor zonsopkomst. Het is een ideale plek voor een contemplatieve pauze en voor eenvoudige wandelingen rond het dorp.
Canazei, in de Val di Fassa (Trentino), is de andere belangrijke stop als je roadtrip richting de Passo Pordoi en het Sella-massief gaat. Toeristenbureau: Ufficio Informazioni e Accoglienza Turistica Canazei, Via Dolomites 1, 38032 Canazei (TN). Openingstijden: 08:30–18:00 in hoogseizoen; gratis. Rijd naar de Passo Pordoi (SS48) en ga omhoog met de funivia of kabelbaan (Funivia Sass Pordoi, Piazzale Funivia, 38036 Livinallongo del Col di Lana): vaak open 08:30–16:30, retourtarief ongeveer 25–35 €. Boven heb je spectaculaire vergezichten op de Marmolada en het Sella-massief, plus berghutten voor soep en canederli (gerechten 10–18 €).
Praktische tips: voor Santa Maddalena kom je het beste vroeg in de ochtend om toeristenbussen te vermijden en het zachte licht te vangen; de kleine parkeerplaats onderaan het dorp is gratis maar beperkt. In Canazei zijn meerdere parkeerplaatsen (Parcheggio Canazei Sud, Via Dolomites) met dagtarieven 5–12 €; het station is ook per regionale bus bereikbaar. Ga je wandelen rond de Pordoi, neem kaart en stokken mee: sommige paden zijn blootgesteld en vragen voorzichtigheid. Als lokaal souvenir neem je best formaggio di malga (bergkaas) mee van de markten, ongeveer 8–18 € / kg afhankelijk van de rijping.
Laatste logistieke tips voor een geslaagde roadtrip
- Brandstof en tol: Houd rekening met brandstofkosten (variabel per voertuig) en check zones met beperkte toegang (ZTL) in stadscentra; vermijd die zones zonder vergunning om boetes te voorkomen.
- Uitrusting: Winterbanden van november tot april, EHBO-kit, laagjes kleding, papieren kaart als backup voor de GPS.
- Lokale etiquette: De Dolomieten zijn kwetsbaar — blijf op de gemarkeerde paden, neem je afval mee en respecteer de avondrust in dorpen.
- Reserveren: In het hoogseizoen (juli–augustus, kerst–nieuwjaar) reserveer accommodatie en activiteiten (kabelbanen, berghutten) weken vooraf.
Conclusie — Tussen dorpen en bergen: wat je meeneemt van je roadtrip in de Dolomieten
Een roadtrip gericht op de onmisbare dorpen van de Dolomieten nodigt uit om te vertragen. Elke halte — Cortina d’Ampezzo met haar elegantie, Ortisei met zijn ambacht, Selva met paden naar het Sassolungo, San Candido bij de Tre Cime, Santa Maddalena met zijn fotogenieke kapel en Canazei met de mythische passen — vormt een zintuiglijk album van steen, houtsnijwerk, berggeuren en duizelingwekkende horizonnen. Kilometer na kilometer ontdek je culturele verscheidenheid: Italiaans, Duits en Ladijns als gesproken talen, en culinaire en ambachtelijke tradities die per vallei verschillen.
Praktisch gezien vertrek je met concrete tips: waar je stressvrij parkeert, welke berghutten de wachtrijen vermijden, welke tijden het beste zijn om de zonsopgang zonder massa te beleven, en hoe je je bezoek aanpast aan het weer. Je draagt ook een aantal precieze adressen bij je — VVV’s, kerken en musea — en een idee van budgetten (museum 5–15 €, parkeren 1–30 €, kabelbanen 15–35 €) om beter te plannen. Belangrijker nog, deze roadtrip geeft je de kans om te vertragen, te luisteren naar verhalen van bewoners, lokale recepten te proeven en momenten van rust te beleven voor de dolomiettorens.
Onthoud tenslotte dat reizen in de Dolomieten betekent dat je verantwoordelijkheid draagt voor een gevoelig landschap. Neem je afval mee, steun lokale handel en laat paden intact. Met deze gids en adressen kun je je route uitstippelen, je stops aanpassen naar behoefte en je laten verrassen door dorpen die portalen zijn naar de immense schoonheid van de Dolomieten. Goede reis en neem de tijd om naar de bergen te luisteren.